Programma Historisch Café
20.00 – De geboorte van de stad: op zoek naar middeleeuws Amsterdam
Mocht iemand het tóch ontgaan zijn: Amsterdam is 750 jaar ‘oud’, dankzij een tolprivilege dat in 1275 door Floris V aan de inwoners van Amstelredamme werd gegeven. Maar natuurlijk leefden er voor dat jaar ook al mensen in de jonge nederzetting en was 1275 slechts het startsein voor vele klappers die de groei en welvaart van de stad in de eeuwen daarna zouden maken. Recentelijk gaf ook de tv-serie Het verhaal van Amsterdam (NPO) al inzicht in die jonge stad op houten palen. Het Stadsarchief van Amsterdam zag redenen genoeg om nog verder op zoek te gaan naar de oudste geschiedenis van de stad. Die van de vroege jaren is te vinden via archeologische vondsten, maar voor de latere middeleeuwen zijn gelukkig mooie documenten en dus genoeg verhalen bewaard gebleven.
De tentoonstelling De geboorte van de stad is niet alleen een zoektocht naar die vroegste inwoners (en het gezicht van de oudst bekende Amsterdammer), maar ook naar de fundering – soms heel letterlijk – van de latere wereldstad. Tijdens ons interview bespreken we met projectleider Roísín Douglas het verhaal dat de makers van de tentoonstelling wilden vertellen, en reflecteren we samen met historicus Frans Camphuijsen op de tentoonstelling, waarbij we kennismaken met nieuwe of verrassende bevindingen, en een beeld proberen te schetsen van het leven van de gewone Amsterdammer in die tijd.
Roísín Douglas is kunsthistorica, en als freelancer curator en creatief producent. Ze was de projectleider van de tentoonstelling De geboorte van de stad: op zoek naar middeleeuws Amsterdam, dat nog t/m 6 juli te zien is in het Stadsarchief.
Frans Camphuijsen is docent middeleeuwse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Hij dacht mee met de tentoonstelling, schreef mee aan de bijbehorende en gelijknamige publicatie, en was recentelijk te zien in Het verhaal van Amsterdam. Maar de trouwe Historisch Café-fan kent hem natuurlijk vooral als oud-redactielid!
21.00 – Column van Tycho
21.05 – Het koloniale en slavernijverleden van Leiden. Interview met Emma Sow en Sjoerd Ramackers
Koloniale en slavernijgeschiedenis wordt nog vaak geassocieerd met havensteden als Amsterdam, Hoorn en Middelburg, waar de VOC en WIC kantoor hielden en de burgerlijke elite profiteerde van de winsten uit de koloniën. Maar ook in de sleutelstad waren er in het verleden talloze verbindingen met kolonialisme en slavernij.
Emma Sow en Sjoerd Ramackers hebben aan de Universiteit Leiden vooronderzoek verricht naar het hele koloniale verleden van de stad, inclusief de betrokkenheid van Leidenaren bij slavernij en de rol van kolonialisme in het dagelijks leven van de arme Leidse bevolking. In hun archiefonderzoek stuitten ze op personen, gebeurtenissen en connecties die tot nu toe onderbelicht zijn gebleven. Wat was de betekenis van de koloniale connecties en de slavernij in Leiden?
Emma Sow is (publieks)historica. Ze is momenteel bezig met haar masterscriptie over de verbeelding van Nederlands-Indië/Indonesië in educatief materiaal tussen 1840 en 1960. Daarnaast doet ze onderzoek voor de nieuwe pop-up tentoonstelling van het Nationaal Slavernijmuseum i.o., die begin mei opent. Eerder deed ze onderzoek bij Universiteit Leiden en werkte ze mee aan een tentoonstelling bij het Stadsarchief Amsterdam.
Sjoerd Ramackers is historicus en redacteur bij Historisch Café. Hij is momenteel zijn masterscriptie aan het afronden over de koloniale geschiedenis van Berbice (in het huidige Guyana), een Nederlandse kolonie in de 17e en 18e eeuw. In zijn onderzoek beschrijft hij het dagelijks leven op de plantagekolonie, waarbij hij de levens van slaafgemaakten tot gouverneurs voorbij laat komen. Eerder deed hij onderzoek bij Universiteit Leiden en Museum De Lakenhal.
Interviewer: Sara Verveer