Archief - HC 8 oktober 2008

Beschrijving van het programma

19.30 – Jazz muziek en taart

Het Historisch Café viert haar eerste Lustrum. Voorafgaand aan het programma kunt u het glas heffen met de redactie, een taartje eten en luisteren naar live jazz muziek van de band "Weapons of Jazz Destruction" met oud redactielid Annie van de Pas. Hieronder vindt u vijf jaar geschiedenis bij het Historisch Café in cijfers en nummers.

Cicero20.00 – De actualiteit van Cicero – Column door Frans Willem Lantink

Dr. Mr. Frans Willem Lantink is docent bij de afdeling Politieke Geschiedenis van het Instituut Geschiedenis in Utrecht. Lantink is gepromoveerd op een studie over Oswald Spengler op het snijvlak tussen literatuur, politiek en geschiedenis. Hij was verbonden aan een internationaal onderzoek naar elites tussen 1750-1850 in Mainz, Duitsland. Zijn belangstelling gaat uit naar moderne Duitse geschiedenis, historiografie en theorie, de geschiedenis van elites, burgerij en burgerschap en politieke ideologieŽn.

20.15 – Nederland en de Algerijnse oorlog 1954-1962 – Interview met Niek Pas

cover Aan de wieg van het moderne NederlandNiek Pas geeft in Aan de wieg van het moderne Nederland. Nederland en de Algerijnse oorlog 1954-1962 een ander beeld van de Nederlandse jaren vijftig dan we doorgaans horen. Niet alleen omdat zijn beeld dynamischer, activistischer en kritischer is dan vaak aangehaalde clichés als 'spruitjeslucht' en 'wederopbouw' doen vermoeden, maar ook omdat hij de aandacht richt op de invloed van buitenlandse gebeurtenissen op Nederland. De gruwelijke oorlog die Algerije na acht jaar de onafhankelijkheid van Frankrijk zou opleveren, volgt hij vanuit Nederland.

En wat blijkt dan? Terwijl de Nederlandse regeringen de Franse zoveel mogelijk politiek steunden in deze Franse 'binnenlandse kwestie', zorgden ontzuilende journalisten voor een kritischer berichtgeving over 'les événéments' – een even eufemistische Franse term als 'politionele acties' in Nederland. De journalisten zouden gevolgd worden door kerkelijke en vredesbewegingen, die allerhande solidariteitsacties begonnen. Deze veelal lokale burgerinitiatieven kregen een landelijke dimensie met de VPRO-actie 'Redt een kind'. Deze actie gaf blijk van de emancipatie en mogelijkheden van het nieuwe medium TV, en gaf een extra impuls aan een nog tamelijk nieuw massafenomeen: de publieke opinie. Tegen het einde van de jaren vijftig was er een grote en groeiende kloof ontstaan tussen Nederlands regeringsbeleid en de Nederlandse publieke opinie inzake de Algerijnse kwestie.

Waarom had juist de Algerijnse oorlog zulke effecten in Nederland? Welke rol speelde het afbrokkelen van het Nederlandse koloniale imperium hierin? Waarom speelden vergelijkingen tussen de Fransen in Algerije en de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog zo'n grote rol? In hoeverre moeten we ons beeld van de jaren vijftig nu echt bijstellen? Over deze en andere vragen zullen we spreken met Niek Pas.

Niek Pas (1970) is als historicus verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. In 2003 verscheen zijn enthousiast ontvangen geschiedenis van Provo: Imaazje! De verbeelding van Provo (1965-1967).

21.00 uur – Pauze

21.15 uur – Extremen in de Weimar-republiek: Carl Schmitt en Walter Benjamin – Debat met Marc de Wilde en Jerker Spits

cover Verwantschap in Extremen Om van uiterst links bij uiterst rechts uit te komen, zou je eerst door het midden moeten, zou je denken. Maar in de praktijk blijkt dat vaak niet het geval te zijn. Denkers die een extreme politieke positie innemen, blijken vaak verwantschap te voelen met intellectuelen aan het andere eind van het spectrum. De filosoof Walter Benjamin (1892-1940), lid van de Frankfurter Schule, en de jurist Carl Schmitt (1889-1985), die deel uitmaakte van de Conservatieve Revolutie, een groepering die Hitlers machtsovername in 1933 toejuichte, gingen in de jaren twintig en dertig soms direct, vaak indirect met elkaar in discussie over de betekenis van democratie, soevereiniteit en de rol van religie.

Politieke theologie is wat hen verbond, hoe verschillend hun levens ook zouden verlopen. Terwijl Schmitt als 'staatsraad' in het Derde Rijk carriere zou maken, was Benjamin gedwongen naar Frankrijk uit te wijken waar hij zich in september 1940, op de vlucht voor het Duitse leger, van het leven zou beroven.

Op beide denkers wordt in het huidige debat nog steeds een beroep gedaan. Wat is de betekenis van het debat tussen deze extreme verwanten voor onze dagen? En waarom menen veel denkers, van rechts tot links, ook vandaag de dag dat Schmitts opvattingen over politiek ons ook nu nog vooruit kunnen helpen?

Marc de Wilde is universitair docent Rechtsgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. In juni promoveerde hij op Verwantschap in Extremen, Politieke Theologie bij Walter Benjamin en Carl Schmitt (Vossiuspers UvA - Amsterdam University Press).

Jerker Spits promoveerde, ook in juni, in Leiden op Fakt und fiktion. Die Autobiographie im Spannungsfeld zwischen Theorie und Rezeption. Recent publiceerde hij in de Academische Boekengids (70, 2008) een artikel, 'De anti-burger', over de conservatieve en nationalistische Duitser Ernst Jünger.

Met dank aan

DIA

Het Historisch Café van woensdag 8 oktober wordt mede mogelijk gemaakt door Athenaeum Boekhandel (www.athenaeum.nl) en het Duitsland Instituut Amsterdam (www.duitslandinstituut.nl) .

Het Duitsland Instituut bij de Universiteit van Amsterdam (DIA) is een onafhankelijke, wetenschappelijke instelling gericht op de politiek, economie en geschiedenis van Duitsland vanuit Nederlands perspectief. De medewerkers houden zich bezig met onderzoek, onderwijs en informatievoorziening over het moderne Duitsland.

Zoals altijd biedt Athenaeum Boekhandel de mogelijkheid de te bespreken titels aan te schaffen tijdens dit Historisch Café.

Naar de archiefindex Naar boven

Karikatuur

Historisch Café 08-10-2008 - karikatuur door Gijs Sevenhuijsen

Naar de archiefindex Naar boven

Historisch Café viert Lustrum

Vijf jaar geschiedenis in namen en nummers

Op woensdag 8 oktober 2008 bestaat het Historisch Café (HC) in Amsterdam op de dag af vijf jaar. In de afgelopen vijf jaar organiseerde het HC 60 programma's (50 reguliere en 10 extra). De gewone avonden en een aantal extra sessies werden gehouden in onze stamkroeg, café P96, Prinsengracht 96 in Amsterdam. Daarnaast verzorgde de redactie gastoptredens op de Nacht van de Geschiedenis in Madurodam, op jaarvergaderingen van het Historisch Platform en in Spui25, het academisch debatcentrum van de Universiteit van Amsterdam.

239 verschillende podiumgasten kwamen in totaal 267 keer langs voor 278 optredens in 179 verschillende programma-onderdelen. Er werden 57 columns uitgesproken, 64 interviews afgenomen, 53 debatten gehouden en 5 spraakmakende quizzen tussen de twee hoofdstedelijke universiteiten, UvA en VU, georganiseerd.

Buitenlandse historici als Jonathan Israel, Orlando Figes, Om Prakash, Peter Coates, Steffen Radlmaier, Mark Stoll en Verena Winiwarter wisten de weg naar het HC-podium te vinden. Maar ook bekende Nederlandse historici kwamen langs, onder wie Frank Ankersmit, Jan Bank, Wim Blockmans, Floris Cohen, A.Th. van Deursen, H.W. von der Dunk, Thomas von der Dunk, Piet Gerbrandy, Ido de Haan, Ronald Havenaar, James Kennedy, Marita Mathijsen, Fik Meijer, Herman Pleij, Maarten van Rossem, Niek van Sas, Henk te Velde en Auke van der Woud. Ook filosofen als Hans Achterhuis en Maarten Doorman waren te gast, evenals sociaalwetenschappers als André Köbben, Dolph Kohnstamm, Jan Breman en Meindert Fennema. Politici als John Leerdam en Joost Lagendijk namen deel aan debatten, terwijl Ronald van Raak en Mark Rutte columns verzorgden. Maar ook veel jong en aanstormend talent nam deel aan de programma's en ook de verder onbekende kraakster Marianne verwaardigde zich haar medewerking te verlenen.

Topgast was UvA-historicus Willem Melching, die zich drie keer liet ondervragen, een keer aan een afsluitend debat meedeed en zich ook als quizdeelnemer engageerde.

Het Historisch Café kenmerkt zich door de spontane, directe en informele aanpak. Het gaat om serieuze dialoog in de meest ontspannen setting. Zodra vragen van goed en fout om de hoek kwamen kijken, ging het er vaak heftig aan toe. De debatten tussen Hein Klemann en Joggli Meihuizen over economische collaboratie in de Tweede Wereldoorlog, tussen Meindert Fennema en Arie van der Zwan over Hans Max Hirschfeld en tussen Robert Lemm en Peer Vries over de Spaanse burgeroorlog - met een indringende zaalbijdrage van historicus Herman Langeveld - staan menigeen nog in het geheugen gegrift. Ook een debat over het poldermodel tussen kenners van de zestiende eeuw, Judith Pollmann en Herman Pleij, bleek echter ongemeen spannend te kunnen zijn.

Het HC groeide de afgelopen jaar uit tot een van de centrale plaatsen waar het debat tussen Nederlandse historici gevoerd wordt en op dat pad wil de redactie ook de komende jaren verder gaan. Geschiedenis blijkt nog steeds een discussie zonder einde te zijn.

Vijf jaar Historisch Café (2003-2008) in namen

Columns * Jan Bank * Thijs Bartels * Jan de Bas * Michiel Baud * Floribert Baudet * Wim Berkelaar * Merel Boers * Merel Boers * Ton van der Eyden * Wantje Fritschy * Halleh Ghorashi * Rutger Groot Wassink * Ido de Haan * Rob Hartmans * Jan Hoffenaar * Peter Hoppenbrouwers * Frans Huijzendveld * James Kennedy * Herman Keppy * Marian van der Klein * Gert van Klinken * Jeroen Koch * Joke Korteweg * Henri Krop * Simon Kuin * Herman Langeveld * Susan Legêne * Ad van Liempt * Marita Mathijsen * Jelle van der Meer * Theo van der Meer * Hans Oranje * Jos Palm * Ruud Peters * Lotte van de Pol * Mirjam Prenger * Ronald van Raak * Hans Renders * Henk Reitsma * Gerard Rooijakkers * Mark Rutte * Hubert Smeets * Frans Smits * Bert van der Spek * Irma Thoen * Markha Valenta * Henk te Velde * Wyger Velema * Peter Vermaas * Gerrit Vermeer * Rienk Vermij * Wybren Verstegen * Wybren Verstegen * Jurjen Vis * Wim Willems * Verena Winiwarter * Kees Zandvliet

Interviews * Paul Abels * Bert Altena * Frank Ankersmit * Thierry van den Berg * Eefje Blankevoort * Anet Bleich * Wim Blockmans * Frits Boterman * Chrisje Brants * Laura van den Broek * Koen de Ceuster * Annemarie Cottaar * Theo Derksen * A.Th. van Deursen * H.W. von der Dunk * John Exalto * Orlando Figes * Piet Gerbrandy * Koen Goudriaan * George Harinck * Daan den Hengst * Han van der Horst * Johannes Houwink ten Cate * Jonathan Israel * Maartje Janse * Hans Jansen * Klaas de Jonge * Eric Jorink * Harm Kaal * Wolther Kassies * Hans Krabbendam * Dick van Lente * Chris Lorenz * Fik Meijer * Willem Melching * Willem Melching * Willem Melching * Johan van Merriënboer * Martin Mevius * Wijnand Mijnhardt * Tine de Moor * Shervin Nekuee * Henk Niemeijer * Olaf van Nimwegen * Henk van Osch * Maarten Prak * Steffen Radlmaier * Ton van Reen * Henk van Renssen * Peter Rietbergen * Yolanda Rodríguez Pérez * Maarten van Rossem * Nico Roymans * Mario Rutten * Marjan Schwegman * Patrick van Schie * Gerrit Schutte * Catherine Somzé * Karel Steenbrink * Robert Stein * Mark Stoll * Marcel Stuivenga * Ismee Tames * Olaf Tempelman * Paul van der Velde * Frank van Vree * Ernestine van der Wall * Tanja van de Wetering * Auke van der Woud * Jan Luiten van Zanden

Debatten * Hans Achterhuis * Hanny Alders * Zeki Arslan * Joop van den Berg * Wim Berkelaar * Leonard Blussé * Jolanda Bos * Martin Bossenbroek * Mary Bouquet * Jan Breman * Esther Captain * Marc Chavannes * Peter Coates * Floris Cohen * Patrick Dassen * Alice van Diepen * Maarten Doorman * Eric Duivenvoorden * Thomas von der Dunk * Joris van Eijnatten * Koenraad van Elst * Meindert Fennema * Orlando Figes * Geraldien von Frijtag Drabbe Künzel * André Gerrits * André Gerrits * Jaap van Ginneken * Beatrice de Graaf * Jaap Haag * Anjo Harryvan * Rob Hartmans * Carel de Haseth * Wichert ten Have * Ronald Havenaar * Barbara Henkes * Frits Hoekstra * Jonathan Israel * Eppo Jansen * Ellis Jonker * Eric Jorink * Eric Jorink * Simone Kennedy-Doornbos * Ronald van Kesteren * Hein Klemann * Hein Klemann * Christ Klep * Ben Knapen * André Köbben * Dolph Kohnstamm * Edwin Koster * P.J. Knegtmans * Erika Kuijpers * Chunglin Kwa * Joost Lagendijk * John Leerdam * Rob Leewis * Susan Legêne * Robert Lemm * Jona Lendering * Kristoffel Lieten * Dik Linthout * Matthijs Lok * Virginie Mamadouh * Wim Manuhutu * Kraakster Marianne * Fik Meijer * Joggli Meihuizen * Willem Melching * Johan van Merriënboer * Diederik Meyer * Wijnand Mijnhardt * Harry Mintjes * Eric Moormann * Gert Oostindie * Jaap van Osta * Luc Panhuysen * Herman Paul * Jacco Pekelder * Jacco Pekelder * Pieter Pekelharing * Hinke Piersma * Wies Platje * Herman Pleij * Judith Pollmann * Om Prakash * Ronald Prud'homme van Reine * Erik van Ree * Cees van Romburgh * Joost Rosendaal * Maarten van Rossem * Niek van Sas * Willemien Schenkeveld * Henk Schulte Nordholt * Mathieu Segers * Hubert Smeets * Catherine Somzé * Kees Sorgdrager * Hans Steketee * Fridus Steijlen * Louis Stiller * Krijn Thijs * Jaap Timmer * Jouke Turpijn * Ugur Üngör * Willem Velema * Frans Verhagen * Willemijn Verkoren * Rienk Vermij * Anthonya Visser * Frank van Vree * Peer Vries * Herman Vuijsje * Ernestine van der Wall * Bart Wallet * Hans Wansink * Jolande Withuis * Jeroen van Zanten * Jacqueline Zirkzee * Gjalt Zondergeld * Erik-Jan Zürcher * Arie van der Zwan

Quizzen * David Barnouw * Herman Beliën * Mario Damen * Joris van Eijnatten * Jaap-Jan Flinterman * Koen Goudriaan * Koen Goudriaan * Peter Hoppenbrouwers * Frans Huijzendveld * Harm Kaal * James Kennedy * Paul Knevel * Ronald Kroeze * Samuël Kruizinga * Herman Langeveld * Chris Lorenz * Willem Melching * Menno Polak * Peter Romijn * Piet de Rooy * René van Royen * René van Royen * Bert van der Spek * Maarten Ternede * Ad Tervoort * Wybren Verstegen * Hans de Waardt * Hans de Waardt * Matthijs Wieldraaijer * Jeroen van Zanten

Presentatoren-redactieleden * Bart van den Bosch * Barbara van den Broek * Wap Caron * Liesbeth van de Grift * Joop Hopster * Michèle Jacobs * Jan de Laat * Henk Looijesteijn * Nicolette van der Meer * Merlijn Olnon * Annie van de Pas * Mihai Popa * Marianne Rense * Paula van Rooij * Gijs Sevenhuijsen * Jan Dirk Snel * Alex Barten (webmeester)

Gastpresentatoren * Wim Berkelaar * Arjan Terpstra * Mehmet Ulger * Wybren Verstegen

Naar de archiefindex Naar boven

Foto´s

U vindt hier een foto-impressie van het Historisch Café van 8 oktober 2008. Klik op de foto´s om een grotere versie te bekijken.

Historisch Café 08-10-2008 - foto 1 Historisch Café 08-10-2008 - foto 2 Historisch Café 08-10-2008 - foto 3 Historisch Café 08-10-2008 - foto 4
Historisch Café 08-10-2008 - foto 5 Historisch Café 08-10-2008 - foto 6 Historisch Café 08-10-2008 - foto 7 Historisch Café 08-10-2008 - foto 8
Historisch Café 08-10-2008 - foto 9 Historisch Café 08-10-2008 - foto 10 Historisch Café 08-10-2008 - foto 11 Historisch Café 08-10-2008 - foto 12
Historisch Café 08-10-2008 - foto 13 Historisch Café 08-10-2008 - foto 14 Historisch Café 08-10-2008 - foto 15
Naar de archiefindex Naar boven